AI en muziek: zo beschermt Sabam jouw creatie

Waarom een AI‑aanduiding bij je aangifte?

Generatieve AI verandert hoe muziek ontstaat. Van inspiratie tot volledig gegenereerde composities: AI beïnvloedt het creatieve proces en de manier waarop werken worden beoordeeld. Sabam volgt deze evoluties nauwgezet en neemt maatregelen om jouw werk correct te beheren en te beschermen.

Wat levert dit op?

Transparantie – duidelijkheid over het creatieproces zorgt voor correcte documentatie en indeling van werken.
Betere bescherming – nauwkeurige info versterkt onze detectie‑ en opvolgsystemen.
Voorbereiding op nieuwe regels – sluit aan op toekomstige Belgische en Europese verplichtingen rond AI‑gebruik.

Hoe werkt het?

Wanneer je een nieuw werk registreert, verschijnt eerst de vraag:
“Heb je gebruik gemaakt van AI?”

Kies je “Nee” — dan registreer je jouw werk als een volledig menselijke creatie.
Kies je “Ja” — dan selecteer je één van de drie opties hieronder, afhankelijk van de rol die AI speelde in jouw creatieproces.

De drie AI‑opties

AI als assistent

De creatie van de songtekst en/of de compositie is gebaseerd op menselijke creativiteit, waarbij AI enkel als hulpmiddel werd ingezet tijdens het proces.

→ Het werk is volledig auteursrechtelijk beschermd.

AI als component

Eén van de twee componenten (songtekst of compositie) is menselijk gecreëerd; de andere werd gegenereerd met behulp van prompts in AI‑software.

→ Alleen de menselijke bijdrage is auteursrechtelijk beschermd.

Werk volledig gebaseerd op AI

Het werk werd uitsluitend via prompts door een AI‑model gegenereerd, zonder menselijke creatieve inbreng.

→ Dit werk is niet auteursrechtelijk beschermd.

Voorbeelden: welke categorie kies ik?

AI gaf ideeën → AI als assistent.
AI schreef mijn volledige tekst → AI als component of volledig AI‑gegenereerd.
Eén AI‑instrumentlaag → AI als component.
Melodie volledig AI‑gegenereerd → volledig AI of AI als component.
Ik speelde een AI‑melodie opnieuw in → AI als component.

Hoe Sabam jouw repertoire actief beschermt

De AI‑aanduiding verbetert onze monitoring via:

MP3‑vergelijkingen

Audio‑fingerprinting

Alerts bij opvallend veel aangiftes

Analyse van gelijkenissen via AI‑ondersteunde systemen

Bescherming richting AI‑leveranciers
AI‑modellen worden vaak getraind op grote hoeveelheden muziek van makers. Daarom pleit Sabam voor transparantie over gebruikte datasets, voorafgaande toestemming en correcte vergoedingen wanneer creatief werk gebruikt wordt om systemen te trainen.

FAQ — Auteurschap, AI en jouw rechten

Waarom faciliteert Sabam het aangeven van AI‑gebruik bij creatieve werken?

AI speelt steeds vaker een rol in muziekcreatie. Sabam wil ervoor zorgen dat auteurs correct en eerlijk worden vergoed, ook wanneer hun werk wordt gebruikt om AI modellen te trainen. Als beheersvennootschap beheren we auteursrechtelijk beschermde werken; daarom is het belangrijk om te weten welke menselijke creatieve inbreng aan de basis ligt van een aangifte. Die inschatting blijft altijd de verantwoordelijkheid van de auteur of uitgever.

Steeds meer leden gebruiken AI als inspiratiebron, hulpmiddel of voor bepaalde creatieve onderdelen. Sabam wil die evolutie niet afremmen, maar ze op een transparante en verantwoorde manier ondersteunen. Daarom bieden we in MyWorx de mogelijkheid om duidelijk aan te geven welke rol AI heeft gespeeld. Deze informatie helpt ons om werken correct te classificeren én onze controle en detectiesystemen te versterken. Ons uitgangspunt blijft hetzelfde: wie creëert, moet beschermd worden. En wie bijdraagt aan AI technologieën, moet kunnen meedelen in de waarde die eruit ontstaat.

Waarom is AI een uitdaging voor auteursrechten?

Generatieve AI systemen worden getraind op enorme hoeveelheden bestaande creatieve werken — muziek, teksten, beelden, opnames en audiovisuele content. Vaak gebeurt dat zonder toestemming of vergoeding voor de rechthebbenden. Dat leidt tot een reeks uitdagingen:

Gebrek aan transparantie over welke werken precies gebruikt worden voor training.
Gebruik van beschermd repertoire zonder toestemming, terwijl die werken wel waarde creëren voor AI platformen.
Geen eerlijk verdienmodel voor makers, omdat zij zelden vergoed worden wanneer hun werk als trainingsdata gebruikt wordt.
Verdringing van menselijke makers, omdat AI gegenereerde muziek steeds meer ruimte inneemt in digitale kanalen.

Daarom pleit Sabam voor duidelijke regels, transparantie verplichtingen en correcte vergoedingsmechanismen wanneer creatief werk gebruikt wordt door technologiebedrijven.

Waarom vormt dit een risico voor de inkomsten van makers?

De groei van AI gegenereerde muziek zet de inkomsten van menselijke makers onder druk. Digitale platformen en professionele omgevingen maken steeds vaker gebruik van AI content, waardoor de zichtbaarheid en vergoeding van menselijke werken afnemen.

Makers dreigen minder inkomsten te ontvangen wanneer AI content menselijke creaties vervangt in playlists, achtergrondmuziek, streamingomgevingen en audiovisuele producties. Bovendien genereren technologiebedrijven inkomsten met modellen die getraind zijn op creatief werk waarvoor geen vergoeding werd betaald.

Daarom blijft Sabam pleiten voor duidelijke afspraken, correcte vergoedingen en een wettelijk kader dat makers beschermt.

Wat doet Sabam om een eerlijk evenwicht te bewaren tussen innovatie en bescherming?

Sabam ondersteunt technologische ontwikkelingen zoals AI — zolang die gebeuren met respect voor de rechten van makers. De creatieve sector kan alleen duurzaam evolueren als innovatie gepaard gaat met correcte vergoeding en transparantie. Daarom zet Sabam in op:

Transparantie verplichtingen rond de datasets waarop modellen worden getraind.
Verplichte licenties en voorafgaande toestemming waar creatief materiaal wordt gebruikt.
Eerlijke vergoedingen voor auteurs, componisten en uitgevers.
Internationale samenwerking met zusterverenigingen.
Actieve opvolging van juridische dossiers rond ongelicentieerd gebruik van beschermd materiaal.

Sabam streeft naar een duurzame balans: technologie mag vooruitgaan, maar niet ten koste van de makers die de creatieve basis vormen.

Wat als mijn co‑auteur AI heeft gebruikt, maar ik niet?

Bij samenwerkingen kan het gebeuren dat één maker AI inzet en de andere niet. In dat geval wordt een werk beoordeeld op werk niveau, niet op de individuele bijdrages.

Het principe:

Als één co auteur AI gebruikte → het werk is gedeeltelijk AI beïnvloed → AI als component.
Jouw menselijke bijdrage blijft altijd auteursrechtelijk beschermd.
AI gegenereerde delen zijn niet beschermd, maar jouw bijdrage wel.

Duidelijke afspraken tussen co auteurs blijven belangrijk. Transparantie voorkomt verwarring of discussies achteraf.

Is AI‑muziek rechtenvrij?

Nee. AI muziek of synthetische muziek is geen rechtenvrije muziek. AI systemen worden getraind met miljoenen bestaande songs, opnames en composities — meestal zonder toestemming van de rechthebbenden. Daardoor bevatten de resultaten elementen van beschermd werk. Dat maakt ze niet rechtenvrij, zelfs wanneer de AI ogenschijnlijk een nieuw stuk genereert.

Wat wél rechtenvrij is:

Werken waarvan het auteursrecht vervallen is (meestal 70 jaar na het overlijden van de auteur).
Muziek die niet gebaseerd is op vooraf bestaande werken én waarvan de maker expliciet aangeeft dat je die vrij mag gebruiken zonder toestemming of vergoeding.

AI muziek voldoet zelden aan die voorwaarden: de databronnen zijn onbekend en de rechtenstructuur is onduidelijk.

Moet een gebruiker een licentie hebben als hij AI muziek inzet?

Ja, bijna altijd. De meeste bedrijven die “synthetische” of AI muziek aanbieden, werken nog niet volgens de regels van het auteursrecht. Ze trainen hun systemen met beschermd repertoire zonder toestemming, zonder transparantie over de gebruikte data en zonder vergoeding aan de makers.

Tot er formele afspraken zijn tussen Sabam en AI platformen, valt publiek gebruik van AI muziek onder de bestaande Unisono licenties. Zo spelt men juridisch op veilig en zorgt men ervoor dat vergoedingen bij de juiste makers terechtkomen.

Kort samengevat:

AI muziek is niet automatisch rechtenvrij.
Geen licentie bij de bron? Dan ligt het risico bij de gebruiker/klant.
Een Unisono licentie biedt juridische zekerheid en zorgt dat makers correct vergoed worden.

Wat gebeurt er met het geld dat Sabam ontvangt voor het gebruik van AI muziek?

AI platformen weigeren tot vandaag te tonen welke nummers model hebben gestaan voor hun tracks. Daardoor kan Sabam niet bepalen welke specifieke makers als basis zijn gebruikt.

Omdat hun muziek wél de creatieve grondstof vormt, keren we de vergoeding uit via substitutielijsten: representatieve playlists van winkels, horeca, fitness, events… We kijken naar welke muziek normaal in die omgeving zou klinken, en vergoeden de auteurs, componisten en uitgevers van die echte nummers.

Zo stroomt het geld alsnog naar de makers die de creatieve bron vormen waarop veel AI modellen voortbouwen.